ТӘШЕНОВТІҢ ТАРИХИ РӨЛІ: АУМАҚТЫҚ ШЕШІМДЕРДІ ЖАН-ЖАҚТЫ ЗЕРТТЕУ МӘСЕЛЕСІ

Жұмабек Тәшеновтің Қазақстанның аумақтық тұтастығына қатысты тарихи қызметін бағалау мәселесі қоғамдық талқылауға ұсынылды. Сарапшы Эльдар Қонаев мемлекет қайраткерінің өмірі мен саяси шешімдерін сол кезеңдегі тарихи жағдаймен байланыстыра қарастыру қажеттігін айтты. Ол 1956 жылы Бостандық ауданының Өзбекстан құрамына өтуіне қатысты оқиғаларға назар аударды.

Қонаевтің айтуынша, Тәшенов Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының төрағасы қызметін атқарған уақытта аумақтық мәселелерді қарастырған бастамашыл топты басқарған. Сарапшы аталған топтың ұсыныстарын Қазақстан аумағының бір бөлігін Өзбекстанға беру туралы шешіммен байланыстырады. Дегенмен бұл тұжырымның негізділігін бағалау үшін тиісті құжаттарды, олардың мазмұнын және қабылдану тәртібін зерттеу қажет.

Сарапшы Тәшеновтің қоғамдық санада қалыптасқан бейнесін «мифтік қаһарман» деп сипаттады. Оның пікірінше, қайраткерді тек қазақ жерін қорғаған тұлға ретінде көрсету қызметінің барлық қырын қамтымайды. Қонаев тарихи баға беру барысында оң нәтижелермен қатар, сұрақ туғызатын шешімдерді де талдауды ұсынады.

Алайда жекелеген пікір мен ғылыми тұрғыдан дәлелденген қорытындының ара-жігін ажырату маңызды. Белгілі бір лауазымды атқару немесе ресми шешім қабылданған кезеңде қызметте болу сол шешімнің жеке бастамашысы болғанын өздігінен дәлелдемейді. Мұндай мәселені анықтау үшін комиссия материалдары, отырыс хаттамалары, ресми хаттар мен нормативтік актілер салыстырылуға тиіс.

Аумақтық өзгерістерді зерттегенде шешімнің қандай деңгейде әзірленгені, кімдермен келісілгені және қандай негіздерге сүйенгені де ескерілуі керек. Сонымен бірге ұсыныс беру, құжатқа қол қою және түпкілікті шешім қабылдау өкілеттіктерін бір ұғымға біріктіруге болмайды. Бұл айырмашылықтар тарихи жауапкершілікті нақтылауға мүмкіндік береді.

Жарияланған мәлімдемеде келтірілген жер көлемі туралы сан да бастапқы дереккөз арқылы тексеруді қажет етеді. Өлшем бірлігі мен аумақ шекарасы нақтыланбайынша, мұндай мәліметті расталған дерек ретінде тарату дұрыс емес.

Тарихи тұлғаның мұрасын бағалау ашық ғылыми пікірталасқа, құжаттық дәлелдерге және зерттеушілердің салыстырмалы талдауына негізделуі қажет. Сондықтан Қонаевтің айтқандары түпкілікті тарихи қорытынды ретінде емес, тексеруді қажет ететін сарапшылық ұстаным ретінде қарастырылғаны жөн.

Тәшеновтің қызметіне қатысты әділ тұжырым жасау үшін оның әр кезеңдегі әрекеттерін жеке қарастырып, дәлелденген деректерді болжамдардан ажырату маңызды. Осындай тәсіл тарихи жадтың сапасын арттырып, қоғамдағы пікірталастың мазмұнды әрі жауапты жүруіне негіз болады.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *