Қазақстан Республикасында жыл сайын 31 мамыр – Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні ретінде аталып өтеді. Бұл күн ел тарихындағы ең қасіретті кезеңдердің бірі – ХХ ғасырдың 20–50-жылдарындағы жаппай саяси қуғын-сүргін мен қолдан жасалған ашаршылық құрбандарын еске алуға арналған.

Бұл дата қоғамға тоталитарлық жүйе кезеңінде орын алған ауыр тарихи әділетсіздіктерді ұмытпау, жазықсыз жапа шеккен азаматтардың рухына тағзым ету және тарихи жадыны сақтау мақсатында белгіленген. Саяси қуғын-сүргін жылдарында мыңдаған азаматтар негізсіз айыпталып, түрмеге жабылды, еңбек лагерлеріне жіберілді немесе өмірінен айырылды. Олардың қатарында мемлекет және қоғам қайраткерлері, ғалымдар, мәдениет және әдебиет өкілдері, қарапайым еңбек адамдары болды.

Ашаршылық жылдары да халық үшін аса ауыр кезең ретінде тарихта қалды. Жаппай аштық салдарынан миллиондаған адам зардап шегіп, халықтың демографиялық және әлеуметтік құрылымына орны толмас зиян келді. Бұл оқиғалар ұлттың тарихи жадында терең із қалдырды.

Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін тарихи әділеттілікті қалпына келтіру бағытында бірқатар маңызды шаралар жүзеге асырылды. Саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау жөнінде мемлекеттік комиссиялар құрылып, көптеген азаматтардың есімдері мен істері қайта қаралды. Жазықсыз жапа шеккен тұлғалардың есімдерін ұлықтау, олардың еңбегін бағалау және тарихи шындықты қалпына келтіру жұмыстары жүйелі түрде жүргізіліп келеді.

Мемлекет басшылығы бұл тарихи кезеңге ерекше мән беріп, оны ұлттық бірлікті нығайтудың және тарихи сананы қалыптастырудың маңызды бөлігі ретінде қарастырады. Қоғамның өткен тарихты терең түсінуі болашақта мұндай қасіреттің қайталанбауының кепілі екені атап өтіледі.

Еске алу күні аясында еліміздің барлық өңірлерінде мемориалдық іс-шаралар, гүл шоқтарын қою рәсімдері, ғылыми конференциялар мен тарихи дәрістер ұйымдастырылады. Бұл іс-шаралар жас ұрпақтың тарихи білімін арттыруға және ұлттық жадыны сақтауға бағытталған.